|
Słownik terminów literackich,
definicja dziennika: datowane zapiski dotyczące zdarzeń bieżących. Jak
wykazuje pobieżna choćby lektura dzienników – owe datowane zapiski, obok
zdarzeń bieżących, zawierają także przemyślenia, wspomnienia, próby
literackie czy malarskie.
"Dziennik to opukiwanie złożoności szczegółu, tego, co
drobne. Tak powiedziałby pisarz wrażliwy i subtelny. Zupełnie nie wiem, skąd
mi się wzięło to zdanie. Ale wiem, że nikt, kto nie brał się do pisania
dziennika, nie może pojąć trudności. Jest to trudność praktyczna. (...)
Dziennik przestaje być spowiedzią, poczyna dawać świadectwo. Czemu? I czy
właśnie o to chodzi? (...) Czy dziennik przyniesie ulgę? Dzienniki są
proustowskie: ich próby zatrzymania cieni na twarzach, godzin uciekającego
czasu, wypukłości na doraźnych wspomnieniach zmuszają do bezinteresowności
(...)."
Tak pisał o prowadzeniu dzienników Leopold Tyrmand, autor,
między innymi, Dzienników 1954. Oto fragmenty:
2 stycznia
O piątej wybrałem się do pani Geni. Pani Genia sprząta tam, gdzie mieszkam.
Znam ja od lat, podziwiam, szanuję. Jest to człowiek dobry i cenny, mądry
prostotą i bez-interesowną użytecznością.
27 stycznia
Chodzę po ulicy i układam zdania do zapisania w dzienniki. Patologia?
15 lutego
W zatłoczonym autobusie manewry jakiegoś młodzieńca, który usiłuje odczytać
tytuł książki pod moja pachą. Gdyby spytał, powiedziałbym mu. Ułatwiam mu
skuteczne zerknięcie: to „Młode lwy” Irvinga Shawa. (...) „Panie – mówi z
cicha – to jest książka! Najlepsza, jaką czytałem o wojnie. Zrobiła na mnie
wstrząsające wrażenie”
30 marca
Świat ekonomii i jego zagadki: szczotka do zębów – zł 14, obiad z dwóch dań
– zł 8, „Cierpienia młodego Wertera” w pięknym wydaniu ilustrowanym – zł 19,
kawałek ordynarnej tektury zwanej teczką biurową – zł 7.50.
Cechy dziennika jako formy wypowiedzi pisemnej:
-
tekst nie tworzy wypowiedzi ciągłej; to zapiski,
poczynione pod określoną datą
-
nie ma mowy o trójdzielności pracy
-
narracja utrzymana jest w 1. osobie
-
czas narracji jest różny – przeszły i teraźniejszy
-
zapiski są różnorodne tematycznie: rejestracja
wydarzeń, charakterystyka postaci, dzielenie się wątpliwościami z samym
sobą, zapis cudzych wypowiedzi, obserwacje rzeczywistości.
Różni autorzy w bardzo urozmaicony sposób datują swoje
zapiski:
-
może to być podanie daty, jak czyni to Tyrmand;
-
może to być poszerzenie tej informacji, jak czyni to
Edward Stachura w utworze Miłość czyli życie, śmierć i zmartwychwstanie
Michała Kątnego:
Popołudniem, 13 VI 1976 w Warszawie; 3 (?) VI 1972, Łódź, Poczta Główna,
godz.21.00;
-
może to być żartobliwe potraktowanie daty, jakie
znaleźć można u Tadeusza Konwickiego w powieści Kalendarz i klepsydra:
Wtorek – potworek; Sobota, sam w domu, dziwne; Wtorek – wreszcie mróz
i pogoda.
|
