|
Komisja Europejska
stała się organem
wspólnym trzech Wspólnot w wyniku Traktatu Fuzyjnego podpisanego 8 kwietnia
1965 r. Wcześniej, w ramach EWWiS, nosiła nazwę Wysoka Władza.
Wśród ogólnych
kompetencji Komisji art. 155 Traktatu o WE wymienia: prawo inicjatywy
ustawodawczej w procesie decyzyjnym (Rada UE podejmuje uchwały tylko na
wniosek KE), funkcję organu stanowiącego prawo, funkcję organu
zarządzającego (administruje ona środkami pochodzącymi z funduszy UE
i wykonuje budżet), funkcję organu kontrolnego (stoi na straży
przestrzegania prawa wspólnotowego, stąd jej przydomek „strażnika
traktatów”).
KE ma charakter
ponadnarodowy, są w niej reprezentowani przedstawiciele wszystkich państw
członkowskich, ale nie są oni związani instrukcjami państw macierzystych.
Komisarze (począwszy od 7 stycznia 1995 r. KE ma 20 członków) posiadają
status funkcjonariusza międzynarodowego, pracują w warunkach pełnej
niezawisłości, mając na celu tylko interes Wspólnot jako całości. Mianowani
są w wyniku współdziałania rządów państw członkowskich i Parlamentu
Europejskiego. Kadencja trwa 5 lat i jest zsynchronizowana z kadencją
Parlamentu. Co pięć lat powoływana jest Komisja w nowym składzie,
przy czym następuje to w ciągu sześciu miesięcy od wyborów do Parlamentu
Europejskiego. Procedura jest następująca:
Rządy państw członkowskich wspólnie uzgadniają, kogo wyznaczyć na stanowisko
nowego Przewodniczącego Komisji.
Kandydat na Przewodniczącego Komisji w porozumieniu z rządami państw
członkowskich dokonuje wyboru pozostałych 19 Członków
Komisji.
Następnie nowy Parlament przeprowadza rozmowę ze wszystkimi 20 członkami i
przedstawia swoją opinię na temat całego kolegium.
Po uzyskaniu zatwierdzenia, Komisja w nowym składzie może oficjalnie
przystąpić do pracy w styczniu następnego roku.
Kadencja obecnej Komisji, której Przewodniczącym jest Romano Prodi, upływa z
dniem 31 października 2004 roku.
Uchwały podejmowane są bezwzględną większością głosów, quorum wynosi 11
komisarzy. Zbiera się na posiedzeniach z reguły raz w
tygodniu, a obrady są utajnione.
Podstawowym uprawnieniem
Komisji w procesie prawotwórczym jest inicjowanie
i przygotowywanie większości uchwał Rady Unii Europejskiej. W pewnych
przypadkach inicjowanie procesu legislacyjnego jest jej obowiązkiem, gdy
tego nie zrobi może na podstawie art. 175 odpowiadać przed Europejskim
Trybunałem Sprawiedliwości za zaniechanie działalności. Na mocy art. 155
Traktatu o WE ma prawo do wydawania samodzielnych uchwał, pozbawionych
jednak mocy wiążącej tj. zaleceń i opinii. W ramach funkcji zarządzającej
Komisja wydaje uchwały nie ujęte w art. 189 Traktatu o WE, tzw. uchwały
nienazwane - jak np. rozporządzenia finansowe, oceny, raporty, komunikaty,
powszechnie obowiązujące ustalenia, akceptacje. Do dziedzin najbardziej
absorbujących KE należą: unia celna, wspólna polityka rolna, kwestie
związane z konkurencją czy zarządzanie tzw. Funduszami Strukturalnymi.
Ponadto KE wydaje tzw. klauzule derogacyjne lub ochronne, kiedy państwa nie
są w stanie pełnić części obowiązków wynikających
z członkostwa w WE, a jest to uzasadnione sytuacją ekonomiczną danego
państwa. KE negocjuje również umowy międzynarodowe, utrzymuje stosunki zinnymi organizacjami międzynarodowymi, realizuje bierne i czynne prawo
legacji. Pełni również ważną rolę w procesie poszerzania Unii Europejskiej,
jeden z komisarzy zajmuje się wyłącznie negocjacjami z krajami kandydackimi.
Komisja, jako organ
niezależny od rządów państw członkowskich, za swą działalność odpowiada
politycznie przed Parlamentem Europejskim, któremu corocznie przedkłada
raport generalny o działalności Unii.
Dla realizacji swych
funkcji KE została wyposażona w duży aparat administracyjny (ok. 15 tyś.
osób) podzielony na 23 Dyrekcje Generalne i 8 Służb Specjalnych, wśród
których warto wymienić: Sekretariat Generalny, Służbę Prawniczą, Służbę
Tłumaczy i Obsługi Konferencji czy Agencję Zaopatrzenia EURATOM-u. Siedziba
Komisji Europejskiej mieści się w Brukseli, natomiast część służb
administracyjnych znajduje się w Luksemburgu.
Dotychczas każde z najbardziej zaludnionych państw członkowskich zawsze
wyznaczało po dwóch komisarzy, a pozostałe państwa UE – po jednym. Gdyby
jednak ten system został utrzymany po rozszerzeniu UE, Komisja stałaby się
zbyt duża, by sprawnie funkcjonować. Wraz z przystąpieniem do Unii 1 maja
2004 roku dziesięciu nowych państw członkowskich, przybędzie dziesięciu
nowych komisarzy (ich łączna liczba wzrośnie do 30).
W związku z tym, z chwilą rozpoczęcia przez Komisję nowej kadencji 2004–2009
(1 listopada 2004 r.), każdy kraj będzie miał prawo wyznaczania tylko
jednego komisarza. Gdy liczba państwa członkowskich zwiększy się do 27, Rada
– podejmując jednomyślną decyzję – ustali maksymalną liczbę komisarzy. Musi
ich być mniej niż 27, a ich narodowość będzie określana systemem rotacyjnym,
który będzie w pełni sprawiedliwy dla wszystkich państw.
|
