|
 Impuls
do napisania tego tekstu dał nam przemiły list od Joasi z Gdańska. Pozwolimy
sobie przytoczyć w całości. "Muszę przyznać, że przez przypadek znalazłam
waszą stronkę, bardzo mi się ona spodobała. Pierwszy raz się spotykam ze
szkołą, która aż tak się przyłożyła do stworzenia takiego kontaktu poprzez
internet, nie tylko z uczniami ale i rodzicami. Wyrazy szacunku, pozdrawiam
uczennica z Gdańska". Bardzo Ci Joasiu dziękujemy za miłe słowa.
Mobilizują nas do dalszej pracy, bowiem powoli siły nas opuszcza. Jak mówi
stare przysłowie " nie wszystko złoto, co się świeci"... Dla uczniów,
nauczycieli i rodziców zamieszczamy po raz kolejny krótki artykulik o roli
komputera w pracy. Może go ktoś przeczyta, a może nawet chwilę się zastanowi
jak odrobić zaległości w tej materii do naszych sąsiadów, takich jak Czechy,
Węgry, Słowacja. Nasza delegacja do Parlamentu Europejskiego będzie bowiem
pisać na glinianych tabliczkach, zamiast na nowoczesnych palmtopach. Ktoś
jednak musi nauczyć małego Jasia, aby duży Jan umiał posługiwać się
komputerem...
Tym razem posłużymy się tekstem autorstwa Anny Barańskiej
zamieszczonym w miesięczniku nr 8 (151) "Edukacja i Dialog" z października
2003r. Wydaje nam się bardzo interesujący, dlatego zamieszczamy go bez
skrótów, w całości.
 Pojawienie
się nowych środków informatycznych oraz ich błyskawiczny rozwój wywarło
ogromny wpływ na przebieg i organizację kształcenia. W efekcie wspomagany
komputerowo proces nauczania uległ znacznemu przyspieszeniu, a jego koszty
spadły.
Badania efektywności nauczania za pomocą komputera
wykazały, że przyswajanie wiedzy zwiększa się o 40%, a oszczędność czasu na
naukę wynosi około 70%. Zalety komputera jako środka dydaktycznego są tak
ogromne, ponieważ 80% informacji dociera do nas przez kanał wzrokowy.
Ponadto komputer może zaprezentować procesy lub zjawiska, które są
niemożliwe do zaobserwowania w naturalnym środowisku, gdyż w rzeczywistości
zachodzą one za szybko lub zbyt wolno.
Praca z komputerem wymaga od uczącego się przestrzegania
zasad zbierania, przetwarzania oraz prezentowania informacji, co pobudza
logiczne myślenie, precyzyjne wyrażanie myśli oraz formułowanie problemów.
Zadaniem szkoły jest nie tylko wyposażenie uczniów w pewien zasób gotowej
wiedzy, ale także wykształcenie w nich umiejętności samodzielnego
poszukiwania informacji i adaptacji do warunków zmieniającego się świata.
Komputer pozwala przekroczyć granice czasu i przestrzeni,
przyczynia się do podmiotowości ucznia, ponadto jako środek polisensoryczny
oddziałuje na większą liczbę zmysłów. Środki dydaktyczne mogą wspomóc proces
kształcenia przez tworzenie testów i sprawdzianów, systematyczną kontrolę
osiągnięć ucznia, symulację zjawisk, które są niemożliwe do zrealizowania w
szkole z powodów fizycznych i biologicznych, podczas gdy symulacja
komputerowa jest tania i bezpieczna; komputer umożliwia projektowanie
urządzeń, optymalizowanie parametrów, zmiany kształtu, swobodny dostęp do
informacji często rozproszonych po całym świecie.
Potężnym źródłem informacji jest sieć internetowa, która
oplata cały świat, docierając do najbardziej odległych zakątków; przypuszcza
się, iż obecnie ponad 397 milionów osób korzysta z internetu. Dostęp do
internetu w domach pozwala na wykorzystanie go w prowadzeniu badań
naukowych, korzystanie z kursów organizowanych przez sieć czy wreszcie
komunikowanie się z nauczycielami i innymi uczniami.
Komputer daje nowe możliwości nauki osobom
niepełnosprawnym, choć zaobserwowano, iż osoby z uszkodzonym wzrokiem lub
ograniczoną sprawnością ruchową rzadziej korzystają z komputera niż np.
osoby niedosłyszące. Wiele nadziei łączy się tu z nową technologią znaną pod
nazwą “Bobby" (kolokwialne angielskie określenie policjanta; w momencie
akceptacji na stronie pojawia się ikona policjanta), która stanowi narzędzie
kontrolujące stopień przystosowania strony internetowej dla osób
niepełnosprawnych.
Niezbędnym warunkiem wykorzystania nowych technologii
w kształceniu jest przygotowanie samych nauczycieli. W Polsce obecnie jest
około 11 tysięcy nauczycieli z przygotowaniem do nauczania przedmiotów
informatycznych oraz 23 tysiące tych, którzy ukończyli różne kursy
informatyczne. Jest to ciągle za mało: w ankietach co trzeci nauczycieli
przyznaje się, iż nie potrafi wykorzystywać komputera na lekcji. Ten
niedostatek spowodowany jest brakiem funduszy przeznaczanych na szkolenie
nauczycieli.
Ponadto musi ulec zmianie podejście do procesu nauczania:
od funkcji podawania gotowej wiedzy do praktyki wspierania uczniów na drodze
do samodzielności. Przeczy to dotychczasowej strukturze systemu edukacyjnego
i wymaga zmian w procesie przygotowania nauczycieli do wykonywania zawodu.
Nauczyciel nie tylko powinien znać najnowsze osiągnięcia w dziedzinie
kształcenia informatycznego, ale także posiąść umiejętność znajdowania,
selekcji, gromadzenia oraz prezentacji wiedzy; powinien wiedzieć, w jaki
sposób wykorzystać w procesie kształcenia nowoczesne metody i techniki
komputerowe.
***
Na progu XXI wieku promocja internetu i technologii
informatycznych staje się jednym z podstawowych celów Unii Europejskiej.
Podejmuje się wiele wysiłków, aby przygotować uczniów do radzenia sobie w
świecie technologii. W 2002 roku wszystkie szkoły w Europie zachodniej
zostały podłączone do sieci, a obecnie wdraża się program, który polega na
opanowaniu przez uczniów obsługi internetu i multimediów, wykorzystywaniu
nabytych umiejętności do poszerzania swojej wiedzy, nabywania wiedzy na
temat współpracy, kreatywności, komunikacji międzykulturowej.
Ponadto Unia Europejska wdraża wiele programów mających
na celu przygotowanie młodzieży do funkcjonowania w nowoczesnym świecie
technologii informatycznej. Do głównych należy m.in. eEurope Action Plan,
który daje wiele możliwości wykorzystania technologii cyfrowych; jego hasłem
jest “Społeczeństwo informacyjne dla wszystkich".
Nasze szkolnictwo nie pozostaje na uboczu zainteresowań
Unii Europejskiej. Obecnie trwa druga faza programu
Socrates;
ma on na celu wzmocnienie europejskiego wymiaru edukacji na wszystkich
szczeblach, promowanie znajomości języków obcych oraz mobilności w
dziedzinie edukacji, szczególnie przez popularyzowanie kształcenia otwartego
i na odległość.
***
Wykorzystanie w Polsce środków informatycznych w procesie
kształcenia umożliwi osiągnięcie integracji z Europą w dziedzinie nauki
i edukacji, z których najważniejsze to wprowadzenie do systemu edukacji
technologii informacyjnej, dostosowanie kształcenia do wymogów Unii
Europejskiej oraz podniesienie poziomu wykształcenia społeczeństwa przez
inicjowanie nowych form kształcenia, takich jak kształcenie wirtualne.
 Warto
przypomnieć, że działa u nas Polskie Towarzystwo Informatyczne, które skupia
profesjonalnych informatyków, a jego celem jest wprowadzenie społeczeństwa
polskiego do świata globalnej informacji. Działa też program
Interklasa,
powołany z inicjatywy Grażyny Staniszewskiej i poparty przez Ministerstwo
Edukacji Narodowej; program ten ma na celu wyposażenie szkół w komputery z
dostępem do sieci, a MEN oraz sejmowa Komisja Edukacji, Nauki i Młodzieży
podejmują współpracę w zakresie opracowywania i publikowania na stronach
Interklasy materiałów edukacyjnych, upowszechnienia programu oraz wdrażaniu
programów przygotowujących nauczycieli do stosowania technik informatycznych
w nauczaniu. W ramach programu
Interklasa do polskich szkół
trafiło w ciągu trzech lat około 70 tysięcy komputerów; do końca 2003 roku w
komputery zostaną wyposażone wszystkie szkoły średnie, a do końca 2005 roku
szkoły podstawowe.
Najważniejsze cele, jakie stawiają sobie twórcy programu,
to przekazanie uczniom umiejętności szybkiego znajdowania informacji oraz
ich wykorzystywania w rozwiązywaniu problemów, umożliwienie uczniom
i nauczycielom swobodnego posługiwania się komputerem na co dzień,
stworzenie szkoły bez barier dla uczniów bez względu na stopień sprawności
fizycznej, miejsce zamieszkania czy zamożność.
Program Interklasa realizuje wiele projektów mających na
celu informatyzację polskiej szkoły, najważniejsze z nich to: “Intel -
nauczanie ku przyszłości", “Notebook dla nauczyciela", lokalne akademie
informatyczne, międzynarodowe komputerowe prawo jazdy, pracownia internetowa
w każdej gminie. Łączenie zastosowania środków informatycznych zarówno
bezpośrednio w edukacji, jak i do zadań poza dydaktycznych jest kompleksem
oddziaływań niezwykle istotnym dla edukacji informatycznej.
***
Burzliwy rozwój środków informatycznych zmusza do
uzmysłowienia sobie również negatywnych skutków, jakie za sobą pociągają; do
najczęściej wymienianych zagrożeń należą: wady postawy oraz wzroku,
uzależnienia, oderwanie od rzeczywistości, zbyt łatwy dostęp do informacji,
plagiat, bezkrytyczne zaufanie możliwościom komputera, szok informacyjny.
Niewielu ludzi przyjmuje do wiadomości, że komputer
uzależnia równie skutecznie jak alkohol czy nikotyna. Doktor Kimberley Young
z USA zauważył, że osoby uzależnione od internetu po odizolowaniu popadają
w stan podobny do zespołu abstynenckiego, mają problem z zasypianiem,
popadają w depresję lub apatię. W Polsce około 35% użytkowników wykazuje
objawy uzależnienia. Za ten stan rzeczy odpowiedzialne jest szybkie tempo
rozwoju środków informatycznych; aby nadążyć za zmieniającym się światem,
należy spędzać wiele godzin przed monitorem.
W psychologii uzależnień rozróżnia się trzy strefy:
zieloną - osób, którym nie grozi uzależnienie, pomarańczową - osób, które
zawróciły z drogi uzależnienia, czerwoną - osób uzależnionych. D. Sloan w
pracy The Computer in Education określa komputer jako symptom
zubożenia celów wychowania. Przeraża go wizja ucznia siedzącego przed
monitorem i pozbawionego całej gamy przeżyć emocjonalnych oraz wrażeń
zmysłowych. Komputery jedynie udzielają odpowiedzi, które wcześniej ktoś do
nich wprowadził, nie są w stanie natomiast uchwycić istoty problemu.
Wykorzystanie w procesie kształcenia środków informatycznych często spłyca
nauczanie, nie gimnastykuje umysłu, a wiedza szybko zdobyta równie szybko
ulatuje.
Wprowadzenie środków informatycznych do szkół wymaga
przeprowadzenia zmian, nie wystarczy wyposażyć szkoły w komputery z dostępem
do sieci, a nauczycieli w wiedzę z zakresu podstawowej obsługi komputera,
należy jeszcze nauczyć posługiwania się komputerem w praktyce.
Nauczyciele, którzy nie nadążą za zmianami zachodzącymi w edukacji, nie
włączą nowoczesnej technologii do swojej pracy, mogą nie zostać
zaakceptowani przez uczniów, którzy już należą do epoki mediów.
Anna Barańska
Przysucha
|
