|
Słownik terminów literackich podaje
taką definicję pamiętnika: opowiadanie o wydarzeniach przeszłych ich
uczestnika lub świadka, zaś w Słowniku języka polskiego znaj-dujemy
wyjaśnienie, że pamiętnik to utwór literacki pisany w pierwszej osobie w
formie wspomnień narratora; można też definiować tę formę wypowiedzi
pisemnej jako relację piśmienniczą, odtwarzającą wydarzenia autentyczne, w
których autor uczestniczył lub był ich naocznym świadkiem, a także zapis
poglądów i opinii autora, wyznań osobistych i przeżyć wewnętrznych.
Oto fragment Pamiętników (dzieła liczącego 466 stron)
Ignacego Jana Paderewskiego, światowej sławy pianisty polskiego,
kompozytora i polityka, żyjącego w latach 1860 – 1941.
Rozdział (pierwszy): Lata chłopięce:
Jedyną moją przyjemnością była improwizacja, a ta nie wymagała wysiłku
pamięciowego. Ciekawe, że przy braku pamięci muzycznej obdarzony byłem
doskonała pamięcią do liczb. Jako mały chłopiec potrafiłem w pamięci i bez
trudu mnożyć czterocyfrowe liczby przez czterocyfrowe. Ale brak pamięci
muzycznej stanowił wtedy dużą przeszkodę.
Rozdział (ostatni): Dzień moich imienin
Lunch w owym pamiętnym dniu 31 lipca 1914 zgromadził wyjątkowo liczne
towarzystwo. (...)W krótkim przemówieniu zaznaczyłem (...) że ważą się losy
Europy,(...)przeczuwam też, że o ile wojna rzeczywiście wybuchnie, moja
ojczyzna, Polska, jedna z pierwszych od niej ucierpi, przez długi czas
nękana będzie walkami, zaleje ja morze krwi i łez, ale w końcu powstanie
wolna – co daj Boże.
Cechy charakterystyczne Pamiętników Ignacego
Paderewskiego:
-
narracja prowadzona jest w 1. osobie, a narrator jest
konkretny: to sam autor,
o czym świadczą autentyczne wydarzenia z jego życia;
-
pisane są w czasie przeszłym;
-
są zapisem ciągłym, w którym dba się o chronologię
wydarzeń.
A to - fragment pamiętników Izadory
Duncan, znakomitej i sławnej amerykańskiej tancerki (1878 – 1927), liczących
392 strony, a zatytułowanych „Moje życie”:
Rozdział III.
- Na imię mam Izadora – odparłam.
- Izadora. Ładne imię – powiedział. – Dobrze, Izadoro, spotkamy się w Nowym
Jorku pierwszego października.
Nie posiadając się z zachwytu, pobiegłam do domu, do matki.
- W końcu ktoś mnie docenia, mamo – powiedziałam. – Jestem zaangażowana
przez wielkiego Augystyna Dally. Pierwszego października musimy być w Nowym
Jorku.
- Tak – odpowiedziała matka – lecz w jaki sposób dostaniemy bilety kolejowe?
Zapis tego fragmentu jest
dowodem, że w pamiętniku można zapisywać wypowiedzi postaci, a
niejednokrotnie pamiętnikarski zapis staje się powieścią autobiograficzną
(osnutą na wspomnieniach i własnym życiorysie autora). I na koniec – jeszcze jeden fragment pamiętnika:
Minęło znowu kilka miesięcy i ma się ku końcowi
drugiej pory deszczowej. Wczoraj po raz pierwszy zabłysło słońce i ptaki
powróciły do swych gniazd na Wzgórzu Nadziei. Nic się nie zdarzyło w
ostatnim czasie godnego uwagi i to warto tylko zapisać, że minęła dziesiąta
rocznica mojego na tej wyspie samotnictwa.
To pamiętnik bohatera literackiego – Robinsona Cruoze,
którego losy opisał w swojej powieści Daniel Defoe. Oznacza to, że postacie
fikcyjne też lubią pisać pamiętniki...
|
