|
Przeżycie, to, według Małego słownika języka polskiego:
stan wewnętrzny powstający w psychice człowieka
wskutek różnego rodzaju bodźców zewnętrznych lub wewnętrznych; wstrząs
psychiczny, silne wrażenie, pozostawiające ślady w psychice; doznanie,
odczucie.
Opis przeżyć zawierać więc powinien rejestrację uczuć oraz ich
fizycznych objawów (zaczerwienienie twarzy – zdenerwowanie; raptowne
zblednięcie – strach; gwałtowne bicie serca – trema).
Punktem wyjścia, który stanowić ma wstęp do naszej pracy, jest prezentacja
sytuacji, w której znaleźliśmy się, czyli skrótowo zaprezentowany jej opis.
Przerwa przed lekcją, na której przeprowadzony będzie sprawdzian, decydujący
o klasyfikacji końcowej. Szkolny korytarz. Ktoś powtarza materiał,
ktoś inny biega, ktoś jeszcze inny patrzy przez okno. Hałas, jak zawsze na
przerwie; spieszący się gdzieś nauczyciel.
Teraz czas na część
właściwą - opis przeżyć. Co czujemy przed sprawdzianem? Oczywiście
strach; w wyjątkowych wypadkach – przerażenie; niepewność; nierzadko –
nadzieję; żal – do nauczyciela; zazdrość – w stosunku do lepszych od nas;
uczucie osaczenia. Nie możemy, oczywiście, z naszej pracy uczynić suchej
wyliczanki. Piszemy, że ogarnia nas coraz większy strach; że czujemy się jak
ktoś trzymany w klatce; czujemy nadzieję – toteż rozważamy nasze szanse
przynajmniej na ocenę dobrą.
Teraz pora przypatrzeć się naszemu zachowaniu: jak to, co czujemy, wpływa na
nasz wygląd, zachowanie, mimikę? Zbyt głośny śmiech i ruchowa nadpobudliwość
w sytuacji, kiedy czekamy na sprawdzian, to typowe zachowanie zdenerwowanego
człowieka. Drżenie i pocenie się rąk, kołatanie serca, kompletna pustka w
głowie, nagłe pojawianie się w pamięci dawno zapomnianych wydarzeń czy
całkiem niepotrzebnych informacji – wszyscy to przeżywamy, kiedy czegoś się
boimy.
Przypatrujemy się sobie, przypatrujemy się też innym. Dlaczego on po raz
setny poprawia okulary? Dlaczego ona tak często poprawia kołnierzyk? Czy
czują się tak samo, jak ja? Zastanawiamy się, czy uczucia, które w nas
dominują, są wyjątkowe. Może to samo czuł bohater powieści, którą ostatnio
przeczytaliśmy? Albo bohater filmowy? Czy można zrobić coś, co mnie uspokoi?
Może napić się zimnej wody? Zacząć liczyć przejeżdżające za oknem samochody?
Tworząc opis przeżyć musimy pamiętać, że czas, w którym doznajemy owych
różnych uczuć, jest bardzo krótki – nie możemy zatem rozbudowywać sytuacji;
uwagę naszą skupiamy na analizie przeżyć.
Sytuacja – uzyskujemy informację, że napisaliśmy sprawdzian celująco – trwa
minutę; naszym przeżyciom i fizycznym reakcjom możemy poświęcić cała stronę
formatu A4, tyle ich będzie i tak będą bogate. Istotne, byśmy umieli uczucia
te zdefiniować i byśmy byli świadomi naszych zachowań.
Część trzecia, końcowa opisu przeżyć może być różna. Może to być
zasygnalizowanie kolejnej sytuacji (kończy się przerwa – zaczyna się
lekcja), mogą to być rozważania nad możliwościami opanowania emocji (co
zrobić przed kolejnym sprawdzianem, żeby się tak nie denerwować), może to w
końcu być ocena przeżyć
i zachowań ( nie do opanowania, niepotrzebne).
Najczęściej w pracach stylistycznych wymagany jest opis własnych przeżyć –
niekoniecznie w sytuacjach faktycznie przez ucznia doznanych – i wtedy
używamy 1. osoby liczby pojedynczej czasownika. Może być jednak i tak, że
tematem naszej pracy będzie opis przeżyć fikcyjnej postaci – literackiej lub
stworzonej przez nas -
i wtedy, oczywiście, czasownik będzie użyty w 3. osobie.
|
