Strona główna

Nasza szkoła

Galeria fotografii

Archiwum

Napisz do nas...

Redakcja

Witamy na Szkolnym Portalu Informacyjnym Zespołu Szkół Ogólnokształcących Nr 6 w Kielcach

Wspiera nas...
Pomoce naukowe

Język polski

Język angielski

Matematyka

Geografia

Fizyka i Astronomia

Chemia

Historia

Informatyka

Religia

Nauczanie zintegrowane

Wyszukiwarki

Szukajcie,
a znajdziecie... nawet ściągi :-)

Testy

Szkoła Podstawowa

Gimnazjum

Unia Europejska

Unijne ABC...

Szkolny Klub UE

 

Dla rodziców

Rekrutacja do szkół

Dni otwarte szkoły

Dysleksja

Gimnastyka korekcyjna

Poradnie

Narkomania

Pomoc najmłodszym

Warto wiedzieć

Jan Paweł II

Szanujmy tradycję

Znaj swoje prawa

Metody nauczania języków obcych

Szkoła XXI wieku?

Różności

Linkownia

Humor

Krzyżówki

Psychozabawy

Encyklopedie

Encyklopedia WIEM

Encyklopedia WP

 Internautica

Britannica

Wikipedia

Słowniki

Słowniki.onet.pl

Wielojęzykowy Słownik roślin

Ling.pl-multisłownik

Biblioteki


<< Wstecz
   

Zdanie złożone

  • zdanie, które zawiera więcej niż jedno orzeczenie, jest zdaniem złożonym
    Usłyszał
    dzwonek, wybiegł na przerwę, nie zdążył jednak zjeść śniadania

  •  jeśli poszczególne zdania składowe mogą istnieć niezależnie, mówimy o zdaniu złożonym współrzędnie
    Spotkał
    na korytarzu przyjaciela, więc bardzo się ucieszył

  • jeśli treści zdań składowych uzupełniają się, mamy do czynienia ze zdaniem złożonym podrzędnie
    Ucieszył się
    , ponieważ długo przyjaciela nie widział

 

ZDANIA ZŁOŻONE WSPÓŁRZĘDNIE

Mogą istnieć samodzielnie

  1. Zdanie łączne
    Zdania składowe łączy podmiot (wykonawca czynności), miejsce, czas wykonywania czynności. Zdania współrzędne łączne mogą być połączone spójnikami łącznymi:
    i oraz też także tudzież
                    1                   2
                 Czyta książkę i słucha muzyki

    Zdania współrzędne łączne mogą być połączone bez użycia spójnika
                   1                   2
                Czyta książkę, słucha muzyki
     

  2. Zdanie wynikowe
    Treść drugiego zdania jest wynikiem treści zdania pierwszego
    Zdania współrzędne wynikowe połączone są spójnikami wynikowymi:
    więc zatem tedy to toteż przeto mianowicie dlatego
                   1                           2

                Czyta książkę, więc włączył muzykę
     

  3. Zdanie rozłączne
    Czynności o których jest mowa w obu zdaniach, nie mogą być wykonywane jednocześnie (wykluczają się)
    Zdania współrzędne rozłączne połączone są spójnikami rozłącznymi:
    lub albo bądź czy
                     1                      2

                 Wyłączy radio lub odłoży książkę
     

  4. Zdanie przeciwstawne
    Treści obu zdań kontrastują ze sobą
    Zdania współrzędne przeciwstawne połączone są spójnikami przeciwstawnymi:
    a ale lecz jednak zaś natomiast atoli wszelako wszakże przecież
                     1                        2

                 Włączył radio, lecz odłożył książkę

 

ZDANIA ZŁOŻONE PODRZĘDNIE

Jedno zdanie jest rozwinięciem treści drugiego

  1. Zdanie dopełnieniowe
    Zdanie podrzędne pełni w stosunku do nadrzędnego tę samą funkcję, co dopełnienie w stosunku do orzeczenia. Zdaniem głównym pytamy o zdanie podrzędne pytaniami przypadków zależnych
           1                                                                    2

        Czyta książkę o tym ( o czym?), co najbardziej go interesuje
     

  2.  Zdanie przydawkowe
    Zdanie podrzędne określa zdanie nadrzędne tak, jak czyni to przydawka
    Zdaniem głównym pytamy o zdanie podrzędne pytaniami przydawki
            1                                       2 
         Czyta tyle książek (ile?), ile wypożyczy

     

  3. Zdanie okolicznikowe
    Zdanie podrzędne określa zdanie główne tak, jak czyni to okolicznik
    Zdaniem głównym pytamy o zdanie podrzędne pytaniami okolicznika
           1                                             2

        Czyta wtedy (kiedy?), kiedy tylko znajdzie czas
     

  4. Zdanie podmiotowe
    Zdanie podrzędne jest podmiotowe wtedy, kiedy w zdaniu głównym podmiot wyrażony jest zaimkiem ten ta to
    Zdaniem głównym pytamy o zdanie podrzędne pytaniami                kto? co?
                1                     2

        Ten
    czyta (kto?), kto lubi
     

  5.  Zdanie orzecznikowe
    Zdanie podrzędne jest orzecznikowe wtedy, gdy w orzeczeniu imiennym zdania głównego orzecznik wyrażony jest zaimkiem taki
    Zdaniem głównym pytamy o zdanie podrzędne pytaniem                 jaki jest?
                      1                                               2
        Książka jest taka (jaka jest?), że trudno się oderwać.

 

IMIESŁOWOWY RÓWNOWAŻNIK ZDANIA

Jest częścią zdań złożonych podrzędnie

 Imiesłowowe równoważniki zdania to imiesłowy przysłówkowe

  1. Imiesłów przysłówkowy uprzedni (końcówka –łszy, -wszy) wskazuje czynność wcześniejszą niż czynność zdania głównego
    Zdaniem głównym pytamy o równoważnik pytaniem                            kiedy?
             1                      2

        Ujrzawszy kolegę, podszedł do niego 
     

  2. Imiesłów przysłówkowy współczesny ( (końcówka –ąc) wskazuje czynność równoczesną z czynnością zdania głównego
    Zdaniem głównym pytamy o równoważnik pytaniem                            kiedy?
               1                             2
       
    Rozmawiając z kolegą , rozglądał się dokoła

uwaga: imiesłowowy równoważnik zdania podkreślamy linią falistą

 

ZDANIE WIELOKROTNIE ZŁOŻONE

   1                      2
Szedł
do szkoły i myślał o wakacjach 

   1                     2                                                  3
Szedł
do szkoły, myślał o wakacjach, ponieważ był już zmęczony rokiem nauki

   1                     2                                                   3
Szedł
do szkoły, myślał o wakacjach, ponieważ był już zmęczony rokiem nauki, 
                           4
który bardzo go wyczerpał
 

Zasady rozbioru zdania złożonego:

  1. Podkreślamy orzeczenia

  2. Szukamy zdania głównego (zawiera informację podstawowa, wyjściową; nie ma stałego miejsca w zdaniu złożonym)

  3.  Zdania analizujemy zawsze parami – jedno z nich jest główne, drugie podrzędne (bądź złożone są współrzędnie)

  4. Zawsze zdaniem głównym pytamy o zdanie podrzędne

  5. Pamiętamy o istnieniu zdań wtrąconych
     

<< Wstecz    

FrontPage image

webmaster :
Copyright (c) 2003-2006 Szkolny Portal Informacyjny. Wszelkie prawa zastrzeżone
Zespół Szkół Ogólnokształcących Nr 6, ul. Leszczyńska 8, 25-321 Kielce
Nadzór merytoryczny portalu prowadzi mgr
Barbara Ozimirska

Data ostatniej aktualizacji 22.06.2006
Strona optymalizowana w rozdzielczości 1024x768 dla IE 5.0 lub nowszych.
Protected by BOWI Group

Kliknij  baner i zobacz
nasze statystyki


Licznik trafień