KARTEZJUSZ ( 1596 – 1650 )

                           Kartezjusz, a właściwie Rene Descartes urodził się w 1596 roku w La Haye, prowincji Touraine we Francji. Wykształcenie zdobywał w jezuickim kolegium w La Fleche i w Paryżu, w którym ukończył studia matematyczne. Uważany jest za ojca nowożytnej filozofii.
Zajmował się też optyką, chemią, mechaniką, anatomią, embriologią, medycyną, astronomią i meteorologią. Wywarł wielki wpływ na filozofię i naukę następnych stuleci.
        Poddawał w wątpliwość wiarygodność danych zmysłowych i za jedyny pewny fakt przyjął fakt myślenia, co ujął w słynną łac. formułę: "cogito ergo sum" (myślę, więc jestem). Jego dzieło „Rozprawa o metodzie” (Discours de la methode, 1637), w którym zawarł wyniki swoich badań przyrodniczych, wywołało sensację i zyskało mu sławę w całej Europie.

         Kartezjusz sądził, że geometrii brak ogólnej metody postępowania, a algebra bez właściwego powiązania z geometrią jest trudno zrozumiała intuicyjnie. Kartezjusz wpadł na pomysł nadania każdemu punktowi na płaszczyźnie nazwy przez przypisanie mu dwóch liczb. Obecnie przyjmuje się, że liczby te są równe z dokładnością do znaku odległościom od dwóch wzajemnie prostopadłych prostych. Dzięki temu krzywe można było opisywać równaniami spełnionymi przez liczby przypisane punktom krzywych. Metoda ta miała wielkie znaczenie dla rozwoju matematyki.
        Rozwój idei Kartezjusza doprowadził do powstania geometrii analitycznej, a badania własności geometrycznych krzywych metodami algebraicznymi – do powstania rachunku różniczkowego i całkowego, a następnie geometrii różniczkowej. Kartezjusz po raz pierwszy wprowadził termin "funkcja", a także nazwę "liczby urojone". Zapoczątkował też badania wielu problemów teorii równań algebraicznych. Szukał ogólnej metody rozwiązywania dowolnego równania algebraicznego; sformułował przy tym twierdzenie znane obecnie pod nazwą twierdzenia Bezout oraz twierdzenie o liczbie rzeczywistych i zespolonych pierwiastków równania algebraicznego - tzw. zasadnicze twierdzenie algebry. Sformułował też zasadę zachowania pędu oraz tzw. teorię wirów, wg której materia wszechświata znajduje się w ciągłym ruchu wywołującym wiry wypełniającego wszechświat eteru; opisał model Układu Słonecznego, w którego centrum znajduje się Słońce, a planety, podobnie jak korki na wodzie, utrzymują się na swoich kołowych orbitach, powstałych w wyniku mechanicznego oddziaływania wirów eteru. Kartezjusz zajmował się również eksperymentami optycznymi; sformułował prawo załamania i odbicia światła.

EWróć